نشست 219: رابطه واقعیت و بازآفرینی هنری

کتاب “ملاقات با عنکبوت”، اثر مانا نیستانی، بر اساس صحنه‌هایی از فیلم مستندی از مازیار بهاری با نام “و عنکبوت آمد”، نوشته و طراحی شده است. پس از انتشار این کتاب، خانم رویا کریمی مجد، یکی از خبرنگارانی که پرونده قتل‌های زنجیره‌ای مشهد را پیگیری کرده بود و مسئولیت تحقیق و اجرای مصاحبه‌های  فیلم مستند “وعنکبوت آمد” را برعهده داشت، مقاله‌ای انتقادی با عنوان “تخیلات جنسیت زده یک کاریکاتوریست از زنان خبرنگار” نگاشت و سعی نمود تا با بیان مثال‌های متعدد نشان دهد که شخصیت ترسیم شده توسط مانا نیستانی تا چه حد با واقعیت وی متفاوت بوده است. او این تصویر ترسیم شده بوسیله مانا نیستانی را به نقد می‌کشد و در پایان چنین می‌نویسد: «کتاب را که ورق زدم، باور کردم زنی که مانا نیستانی با هویت رویا کریمی مجد در کتاب روایتش از یک فیلم مستند به تصویر کشیده، من نیستم».

این بحث بهانه ای شد تا به این موضوع بیندیشیم که مرز تخیل و واقعیت، و میزان دخل و تصرف هنر در واقعیت چیست؟ تا چه حد هنرمند در مقابل واقعیت متعهد است؟ در این نشست مانا نیستانی نظرات خود را مطرح خواهد کرد و طبق سنت همیشگی کافه لیت به گفتگو و تبادل نظر خواهیم پرداخت.

مانا نیستانی کارتونیست و طراح کتاب مصور در سال 1352 در تهران متولد شد. او فرزند منوچهر نیستانی (شاعر)  و برادر توکا نیستانی (کاریکاتوریست) است. مانا نیستانی پس از فارغ‌التحصیلی در رشته‌ی معماری با مدرک کارشناسی ارشد از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران، در سال ۱۳۶۸ فعالیت خود را به عنوان تصویرساز مطبوعاتی و کارتونیست با ماهنامه صنعت حمل و نقل آغاز کرد. ایشان با نشریات متعدد ادبی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و طنز از جمله پیام امروز، آدینه، ایران فردا و…  همکاری داشته است. او همچنین سابقه کار با روزنامه‌های متعددی از جمله روزنامه‌ زن، صبح امروز، آفتاب امروز، مناطق آزاد، مشارکت، بهار، حیات نو، اعتماد ملی، شرق، نشاط را در کارنامه خود دارد. مانا همچنین سه کتاب کمیک‌استریپ دنباله‌دار با محوریت شخصیت “آقای کا” در ایران به چاپ رساند. اردیبهشت سال 1385 در پی چاپ یک کارتون در ضمیمه‌ی روزنامه‌ی ایران و اتفاقات پس از آن، مانا نیستانی بازداشت و زندانی شد. ماجرای این بازداشت بعدها دستمایه‌ی کتابی با نام “یک مسخ ایرانی” شد. چندی بعد او به همراه همسرش ایران را ترک کرد و سرانجام از سال 2011 در پاریس مستقر شد. وی تا کنون برنده‌ی جوایز متعددی شده است که از بین آن‌ها می‌توان به مقام اول در بخش طنز تصویری در دوره‌های ششم و هفتم جشنواره‌ی مطبوعات ایران، نشان بین‌المللی شجاعت در کاریکاتور مطبوعاتی سال ۲۰۱۰ و نشان افتخار “رانان لوری” بعنوان کارتونیست برگزیده سازمان ملل در سال ۲۰۱۱ اشاره کرد. از مانا نیستانی در خارج از کشور تاکنون چهار آلبوم به زبان فرانسوی منتشر شده است. کتاب “ملاقات با عنکبوت” آخرین کمیک استریپ مانا است که هم‌زمان با نسخه‌ی فرانسوی توسط  نشر ناکجا به زبان فارسی منتشر شده است.

همانطور که پیشتر گفته شد این کتاب بر اساس صحنه‌هایی از فیلم مستند”و عنکبوت آمد” اثر مازیار بهاری که در آخرین روزهای زندگی سعید حنایی ساخته شده بود، نوشته و طراحی شده است. سعید حنایی، معروف به عنکبوت مشهد، قاتل زنجیره‌ای بود که در سال 1379 در مشهد 16 زن را به دلیل مسائل اعتقادی به قتل رسانده بود. این داستان سرگذشت غریب جامعه‌ای را حکایت می‌کند که ناپدیدشدن زنان‌اش به هیچ‌ کجا درز نمی‌کند و این عدم آگاهی به قاتل اجازه می‌دهد تا به ادعای خودش با نیتی خیر دستش را به خون چندین زن آغشته کند.

Café du Pont Neuf
14, Quai du Louvre
75001, Paris
France
Share This