نشست ۲۱۴: فرهنگ آتش، نگاهی به کتاب «پژوهشی در گرافیک کبریت ایرانی

«کتاب کبریت» حاصل پژوهش میدانیِ نسبتاً بلند مدتی است در تاریخ و همچنین شناخت گرافیک کبریت ایرانی. پیدایش این جریان که بخش مهمی از فرهنگ تصویری ایران در سده‌ی اخیر را تشکیل می‌دهد، به واپسین سال‌های دوره‌ی قاجار بازمی‌گردد که تقریباً مقارن است با نخستین بارقه‌های جدی جریان مدرنیزاسیون در ایران. کبریت که در نیمه‌ی نخست قرن چهاردهم خورشیدی، کالایی مهم و ضروری محسوب می‌شده، در مدتی نزدیک به یک قرن، ویژگی‌های بصری متنوعی را به خود می‌پذیرد. در حالی که کبریت‌های خارجی، به ویژه کبریت‌های، سوئد، انگلستان، روسیه، هند و ژاپن، گرافیک مشخص و قابل توجهی دارند، کبریت ایرانی معمولاً ساده است، کیفیت چاپ قابل توجهی ندارد و به ندرت تجارب تازه را می‌پذیرد. علاوه بر این، بسیاری از کبریت‌های شناخته شده‌ی ایرانی، کپی‌های فارسی شده‌ای از کبریت‌های معروف خارجی هستند. اما گستردگی این کالای کوچک در فرهنگ معاصر ما، چنان چشمگیر و قابل توجه است که هنوز دیدن کبریتی با نشان توکلی، ممتاز یا صدقیانی، خاطرات تاریخی نه چندان دور را در ذهنمان تداعی می‌کند.

شهروز مهاجر، متولد 1363/1984، پژوهشگر تاریخ هنرهای تصویری و مطالعات فرهنگی در دوره ی معاصر، در تاریخ 13 اکتبر 2017 مهمان کافه لیت پاریس خواهد بود. در این نشست، علاوه بر مروری تصویری بر کبریت‌های ایرانی، در خصوص تحولات بصری و گرافیکی کبریت ایرانی در ادوار مختلف تاریخی، و عوامل و انگیزه‌های اجتماعیِ مؤثر بر آن، بحث خواهد شد. علاوه بر انتشار مقالات متعدد، تدریس تاریخ هنر و برگزاری کنفرانس‌هایی در حوزه تاریخ هنر، از تألیفات و ترجمه‌های شهروز مهاجر می‌توان به این نمونه‌ها اشاره کرد: ترجمه‌ی کتاب «تصویرسازی داستانی در کتاب‌های چاپ سنگی فارسی» تألیف پروفسور اولریش مارزلف (تهران: نشر نظر، 1390/2011)؛ ترجمه ی کتاب «چاپ سنگی فارسی از نگاه شرق‌شناسان» (گزیده‌ای از مقالات مرتبط در دانشنامه ی ایرانیکا و مستشرقان اروپایی، تهران: نشر پیکره، 1391/2012)؛ «مکتب نقاشی کمال الملک» (تهران: نشر پیکره، با همکاری معاونت پژوهشی دانشگاه تهران، 1393/2014)؛ «پیشینه ی زیباسازی شهر تهران» (با تأکید بر مجسمه های شهری تهران در دوری پهلوی، تهران: نشر پیکره، با همکاری سازمان زیباسازی شهر تهران، 1394/2015)؛ «پژوهشی در گرافیک کبریت ایرانی» (تهران: نشر نظر، 1396/2017) و کتاب «تاریخنگاری هنر: با نگاهی به نقد نگاشت هنر تجسمی نوگرا در ایران» (مجموعه مقاله، به کوشش شهروز مهاجر، تهران: انتشارات حرفه هنرمند، 1396/2017).

Café du Pont Neuf
14, Quai du Louvre
75001, Paris
France
Share This