نشست ۱۹۹ : مصدق، گذار از اشرافیّت خونی به اشرافیّت جامعه شناختی

در حالی که مقاومتی همه جانبه بر ضدّ محمدعلی شاه در دوره موسوم به استبداد صغیر* از ۱۴ خرداد ۱۲۸۷ خورشیدی (۴ ژوئن ۱۹۰۸) شکل گرفته بود چه وقایعی موجب شد که مصدق در لحظه مهم و سرنوشت ساز برای انقلاب مشروطه در سال 1909 ایران را نخست به قصد پاریس و سپس نوشاتلِ سویس ترک گوید؟ خاستگاه خانوادگی و اجتماعی مصدق تا چه حدّ بر این تصمیم تاثیرگذار بود؟ در تبارشناسی خانوادگی مصدق، وابستگان از عناوین و القابی چون میرزا٬ الدوله٬ السلطنه٬ الملک استفاده می کردند٬ به چه دلیل مصدق از این سنت اشرافیت خانوادگی عدول کرده و بعد از اتمام تحصیلات تاکید بر عنوان «دکتر» دارد؟
پرسش های فوق که کمتر مورد توجه مورّخان و پژوهشگران در این برهه از زندگی محمد مصدق قرارگرفته، موضوع گفتگوی نادر وهابی است که تلاش دارد از منظر تاریخی و جامعه شناختی به آنها پاسخ دهد. در بخش نخست، سخنران خاستگاه خانوادگی واجتماعی مصدق را مورد بررسی قرار می دهد تا در مراحل زندگی وی دقیق گردد. در این بخش، به مدد مفهوم سرمایه فرهنگی و اجتماعی، محقّق می خواهد نشان دهد که تا چه اندازه سرمایه ها و داشته های خانوادگی یا به تعبیر ماکس وبر«مبانی زرسالارانه» موجب شد تا زمینه های انتخاب هوشمندانه برای ترک ایران بمنظور فراگیری دانش درمصدق آماده گردد. سپس سخنران با برشمردن وجوه تمایز اشرافیّت درایران با اروپا به آسیب شناسی اشرافیّت وابسته به دربار قاجار می پردازد که برعکس اروپا هیچگاه نتوانست با اتکا به دانش وتحصیلات عالیه٬ حکومت و دستگاه دولتی خویش را سامان بخشد. شاید بتوان گفت که مصدق پیشتاز پایان دادن به مشروعیّت خونی، تباری، نظامی و سنتّی در عرصه سیاست ایران است.

بیوگرافی و آثار سخنران

نادروهابی فارغ التحصیل درعلوم سیاسی و کارشناسی ارشد و دکتری در جامعه شناسی سیاسی از دانشگاه نانتر و دانشکده علوم انسانی پاریس است. ایشان در سپتامبر 2013 تز فوق دکتری خودرا( HDR ) در زمینه نظریه “اجتماعی شدن چهارم” در دانشگاه تولوز در فرانسه دفاع کرد که برای حق هدایت دانشجویان دوره دکتری ضروری است.
موضوع سخنرانی خلاصه کتاب ایشان است که محصول سه سال تحقیق و تدریس در دانشکده ملی زبان ها و تمدن های شرقی در پاریس است که درخرداد ماه گذشته توسط انتشارات گوتنر به فرانسه در پاریس به چاپ رسید.
Mossadegh, Rupture avec la noblesse de sang en Iran, Paris, Guethner, 2016

وی ضمن تدریس دردانشگاه تولوز، عضو هیئت علمی جامعه شناسی مهاجرت در این دانشگاه و دانشکده علوم انسانی در پاریس است. او نیز عضو هیئت علمی مجله “فرهنگ و درگیری” Conflits &Cultures است.
جامعه شناس، متخصص مهاجرت در تاریخ معاصر ایران، ایشان دارای مقاله ها و کتاب های گوناگون در زمینه مهاجرت ایرانیان، جنایت سیاسی، اعدام، تبعید، اسلام سیاسی، جنبش های اجتماعی درایران… به زبان های فرانسه، انگلیسی و فارسی دارد.
آخرین مقاله به انگلیسی در سپتامبر 2016 در مورد موج های مختلف مهاجرت ایرانیان به فرانسه است
Nader VAHABI, The Origin of the Different Waves of Iranian Migration in France, Cultural and Religious Studies, New York, Vol 4, N° 8, September 2016

مهمترین آثار نادر وهابی

کتاب :

2007، جامعه شناسی مجازات در دوران گذار، محاکمه صدام حسین، به فارسی، چاپ دوم در سال 2013، آلمان، کلن، انتشارات فروغ .
2008، جامعه شناسی هویت های از هم گسیخته، بررسی تحلیلی مهاجرین ایرانی، به فرانسه، پاریس، انتشارات آرماتان.
2009، روایت بیست تبعیدی سیاسی ایرانی، از گسست تا هویت جدید، به فرانسه، پاریس انتشارات الزویر.
2011، مهاجرت ایرانیان به کشور بلژیک، یک مهاجرت ناخواسته، به فرانسه، پاریس، انتشارات آرماتان.
2012، ترجمه مهاجرت ایرانیان به کشور بلژیک، به فارسی، آلمان، کلن، انتشارات فروغ.
2012، اطلس مهاجرت ایرانیان، پاریس، انتشارات کارتلا.
2013، نظریه اجتماعی شدن چهارم ایرانیان مهاجر، پاریس ، به فرانسه، انتشارات هوریزن.
2014، ایران از نگاه مصدق، نگاه مشروط به تاریخ، پاریس، انتشارات ارماتان،

مقالات :
اوت 2016، در پشت پرده کودتای 28 مرداد 1953، کتاب جمعی به مناسبت نمایشگاه ” جنگ مخفی” در موزه ارتش فرانسه.
ژانویه 2012، بررسی تاریخی اجتماعی مهاجرت ایرانیان به فرانسه، به فرانسه، مجله علمی مهاجرت و جامعه.
دسامبر 2011، انسان شناسی مهاجرت دانش ، به فارسی، مجله ره آورد.
مه 2011، خروج غیرقانونی و تعارض آن با حکومت قانون، به فرانسه، بولتن اروپایی علوم انسانی.
پاییز 2011، کالبد شکافی جامعه شناختی مهاجران ایرانی در بلژیک، به فارسی، مجله ره آورد.
اکتبر 2009، ایران : یک انقلاب مدنی. تحلیل جنبش سبز در تابستان 2009، به فرانسه و انگلیسی، مجله بنیاد نوآوری سیاسی.
مه 2010، انتگراسیون در جامعه میزبان و تعارض آن با هویت ملی وفرهنگی، به فرانسه، بولتن اروپایی علوم انسانی.
ژوئیه 2011، در جستجوی ریشه های جامعه شناختی تراژدی موزارت، سایت جامعه شناسی ایران.
آوریل 2009، تبعید و مدیریت پروژه مهاجرت، به فرانسه، مجله مغرب- مشرق.
دسامبر 2008، روش تحقیق و کالبد شکافی مشکلات تحقیق با مهاجرا ن ایرانی، مجله علمی مهاجرت و جامعه.
فوریه 2008، مشکلات ساختاری لغو اعدام در ایران، به فرانسه، انجمن همگی علیه اعدام.

 

Café du Pont Neuf
14, Quai du Louvre
75001, Paris
France
Share This